Het gebruik van por en para Por y para

Por en para zijn voorzetsels, en in het Nederlands vertaal je ze allebei vaak met voor. Toch betekenen ze iets anders. Met deze vuistregels kom je een heel eind:

• Para gebruik je voor een doel (om te), een bestemming (naar), een ontvanger (voor wie), een deadline (uiterlijk) en een mening (para mí, volgens mij).
• Por gebruik je voor een oorzaak (vanwege), door of via een plek, een ruil (in ruil voor), een tijdsduur of dagdeel, per (per uur, per week) en een middel (per telefoon).

Vergelijk de zinnen hieronder steeds per twee. Met para gaat het om waar je naartoe wilt, met por om waar iets vandaan komt of langs welke weg het gaat.

Para betekent vaak om te, bedoeld voor of waarvoor: je noemt het doel. Na para komt dan een heel werkwoord, de infinitief: lo necesito para cortar la carne, ik heb het nodig om het vlees te snijden. Vraag je naar het doel, dan zeg je ¿para qué?, waarvoor? In Spanje hoor je vaak para llevar: zo bestel je eten of koffie om mee te nemen.

Para wijst ook naar een eindpunt. Bij een reis is dat de bestemming: salimos para Holanda, we vertrekken naar Nederland. Vaak kun je dan ook a zeggen; met para leg je de nadruk op de richting. Bij een cadeau, een brief of een bestelling is het eindpunt de ontvanger: este regalo es para mi padre. Werk je voor een bedrijf of een baas, dan zeg je ook para: trabajo para una empresa holandesa.

Met para noem je ook een deadline: het moment waarop iets klaar moet zijn. In het Nederlands zeg je dan uiterlijk, vóór of gewoon voor: necesito el artículo para el viernes, ik heb het artikel uiterlijk vrijdag nodig. Vraag je wanneer iets klaar moet zijn, dan zeg je ¿para cuándo? Gaat het niet om een deadline maar om een dagdeel, zoals 's ochtends of 's avonds, dan gebruik je por. Dat lees je verderop.

Met para mí geef je je mening: para mí, es demasiado caro, ik vind het te duur. Zo kun je ook para ti, para él of para mucha gente zeggen. In de spreektaal hoor je in Spanje ook para mí que, volgens mij: para mí que va a llover. Schrijf mí hier met een accent: het is het woord mij, niet mijn. Let op: para mí kan ook gewoon voor mij betekenen, zoals bij een bestelling in een bar.

Met para maak je ook een vergelijking met wat je zou verwachten: para su edad, habla muy bien, voor zijn leeftijd praat hij heel goed.

Met por noem je de reden of de oorzaak: waardoor iets gebeurt of waarom je iets doet. In het Nederlands zeg je dan vanwege, door, wegens of omwille van: llegué tarde por el tráfico, ik kwam laat aan vanwege het verkeer. Ook bedankt voor is altijd por, want je noemt de reden van je dank: gracias por tu ayuda.

Waarom is ¿por qué?, en omdat is porque, aan elkaar. Het verschil tussen por qué, porque, por que en porqué lees je in het blog Por qué, porque, por que en porqué.

Bij dagdelen gebruik je por: por la mañana ('s ochtends), por la tarde ('s middags) en por la noche ('s avonds of 's nachts). Zo zeg je ook el sábado por la noche, zaterdagavond. Noem je een klokuur, dan wordt het de: a las diez de la mañana, om tien uur 's ochtends.

Met por geef je ook aan hoe lang iets ongeveer duurt: me quedo por unos días en Madrid. In Spanje laat je por dan vaak weg: me quedo unos días. Voor een afgesloten periode gebruik je durante: estudié francés durante dos meses. Meer woorden voor dagen en dagdelen vind je in de les Tijdsaanduidingen.

Gaat het om een plek, dan betekent por door, via of langs: de weg die je aflegt, niet het eindpunt. Anduve por las calles de Girona, ik liep door de straten van Girona. Met por aquí bedoel je hier in de buurt: ¿hay una farmacia por aquí?

Door heeft in het Nederlands nog een betekenis: wie iets gedaan heeft. Ook dat is por: el Quijote fue escrito por Cervantes, Don Quichot is geschreven door Cervantes.

Per uur, per week, per persoon: in het Spaans is dat por. Me pagan 20 euros por hora, ze betalen me 20 euro per uur. Ook bij procenten gebruik je por: el veinte por ciento, twintig procent. Honderd procent is in Spanje meestal cien por cien.

Ruil je iets, of betaal je ergens voor, dan gebruik je por: het ene in ruil voor het andere. Quiero cambiar estos euros por dólares, en compré este coche por mil euros. Neemt iemand de plaats van een ander in, dan zeg je ook por: hoy trabajo por mi compañera, vandaag werk ik in plaats van mijn collega.

Hoe stuur je iets, of hoe neem je contact op? Ook dat is por: llamar por teléfono, bellen, en te lo mando por correo electrónico, ik stuur het je per e-mail. Voor vervoer gebruik je in het Spaans meestal en: voy en tren, ik ga met de trein. Lopend is a pie.

Veel uitdrukkingen met por en para leer je het best als geheel. De bekendste is por favor, alsjeblieft of alstublieft. Je zet het meestal achteraan: la cuenta, por favor, de rekening, alstublieft. Por supuesto betekent natuurlijk of uiteraard, en por fin zeg je als iets eindelijk gebeurt: ¡por fin es viernes! Met por ejemplo geef je een voorbeeld, en met por eso zeg je daarom.

Met para zijn er minder vaste uitdrukkingen. Je hoort vooral para siempre, voor altijd, en para nada, helemaal niet: ¿te molesta? Para nada. Por la mañana, por la tarde en por la noche staan hierboven, bij tijd.

Nederlanders zeggen voor in veel betekenissen, en daar gaat het vaak mis. Vraag je steeds af wat je met voor bedoelt:

• Om te, bestemd voor, naar of uiterlijk: para. Lo he hecho para ti, ik heb het voor jou gemaakt: jij krijgt het.
• Vanwege, omwille van, in ruil voor of in plaats van: por. Lo he hecho por ti, ik heb het voor jou gedaan: jij bent de reden.
• Bedankt voor is altijd por: gracias por la cena, bedankt voor het eten.
• Vóór in de tijd is antes de: antes de comer, voor het eten. Vóór een plek is delante de: delante de la casa, voor het huis.
• Ergens voor zijn is estar a favor: estoy a favor, ik ben ervoor.