Allerheiligen en Halloween in Spanje: van Todos los Santos tot truco o trato

Op 1 november is het in heel Spanje el Día de Todos los Santos, Allerheiligen. Families brengen bloemen naar het kerkhof en eten zoete lekkernijen die alleen deze week in de etalage liggen. De avond ervoor gaan kinderen verkleed de straat op voor Halloween. Spanje heeft zo twee tradities naast elkaar, een oude en een nieuwe.

Op deze pagina lees je hoe Spanjaarden beide dagen vieren, welke bijzondere feesten er per regio zijn en welke Spaanse woorden erbij horen.

Todos los Santos: naar het kerkhof

Allerheiligen is de dag waarop Spanjaarden hun overleden familie herdenken. In de dagen ervoor maken ze het graf schoon en op 1 november gaan ze er samen naartoe met bloemen, vaak chrysanten (crisantemos). De kerkhoven zijn die dag vol en kleurrijk. Bloemenverkopers staan bij de ingang. In veel Spaanse plaatsen liggen de doden niet in de grond maar in nichos: rijen muurgraven boven elkaar.

De sfeer is rustig en vaak ook gezellig. Je ziet oudere vrouwen die een praatje maken bij het graf en families die daarna samen gaan eten. Officieel is 2 november de dag van de overledenen, el Día de los Difuntos, maar omdat 1 november de vrije dag is, gaan de meeste mensen dan.

Lekkers voor Allerheiligen

Bij dit feest hoort zoetigheid, en sommige namen zijn best griezelig:

• Huesos de santo, heiligenbotten: witte rolletjes marsepein met een vulling van eigeel.
• Buñuelos de viento: gefrituurde balletjes, vaak gevuld met room of chocolade. Volgens een oud gezegde redt elke buñuelo die je eet een ziel uit het vagevuur.
• Castañas asadas: geroosterde kastanjes, die je in de herfst op straat koopt.
• Panellets: Catalaanse balletjes van amandel, vaak met pijnboompitten.

En in veel theaters staat in deze dagen Don Juan Tenorio op het programma, het toneelstuk van José Zorrilla uit 1844. Het laatste deel speelt zich af in de nacht van Allerheiligen, op een kerkhof.

Drie feesten om te onthouden

Veel regio's hebben hun eigen manier om deze dagen te vieren:

• Samaín in Galicië. De naam komt van het Keltische feest aan het begin van de winter. In Galicië snijden mensen gezichten in pompoenen en zetten er een kaars in. In de Rías Baixas heten die pompoenen calacús. Leraar Rafael López Loureiro uit Cedeira maakte het gebruik vanaf 1990 weer populair. Inmiddels vieren ook steden als Vigo en Pontevedra het.
• La Castanyada in Catalonië. Op 31 oktober eten Catalanen kastanjes en panellets. Kinderen leren het op school. Op straat verkopen de castanyeres warme kastanjes.
• Tosantos in Cádiz. Sinds de negentiende eeuw versieren de kooplui in de markthallen van Cádiz hun kramen. Ze maken er figuren van groente, vruchten en vis, vaak grappige versies van bekende mensen.

Halloween in Spanje

Halloween komt uit de Engelstalige wereld en hoort niet bij de oude Spaanse tradities, maar vooral kinderen vinden het geweldig. Op scholen verkleden ze zich, in veel wijken gaan ze op 31 oktober langs de deuren met ¡Truco o trato!, de Spaanse versie van trick or treat. Bars en discotheken organiseren feesten en attractieparken pakken groots uit.

Oudere Spanjaarden kijken er soms wat vreemd van op. Toch botst het niet: veel families gaan op 31 oktober verkleed de straat op en een dag later met bloemen naar het kerkhof. Handig om te weten als je Spaans leert: je zegt gewoon Halloween, met de Spaanse j-klank aan het begin. En verkleden is disfrazarse.

Lees en test jezelf: dos días, dos fiestas

Lees de tekst in eenvoudig Spaans (niveau A2) en beantwoord daarna de vragen.

Pablo tiene diez años y vive en Salamanca. El 31 de octubre se disfraza de esqueleto y su hermana Marta de bruja. Por la tarde salen con sus amigos por el barrio. Llaman a las puertas de los vecinos y gritan: «¡Truco o trato!». Vuelven a casa con muchos caramelos.

Al día siguiente es 1 de noviembre, el Día de Todos los Santos. No hay colegio. Pablo se levanta tarde y se quita los restos del maquillaje. Después va con sus padres y su abuela al cementerio. Llevan crisantemos amarillos para la tumba del abuelo.

En el cementerio hay muchas familias. La abuela habla con unas amigas y cuenta historias del abuelo. Por la tarde, en casa, toman café y huesos de santo. «A mí me gustan más los caramelos», dice Marta. La abuela se ríe.

Lees verder

• Día de los Muertos in Mexico: zo anders is de Dag van de Doden aan de andere kant van de oceaan.
• El otoño ya llegó: een Spaanse leestekst over de herfst in Spanje, met een stukje over Todos los Santos.
• Feestdagen in Spanje: alle vrije dagen en wat er binnenkort is.
• Feestdagen in het Spaans: de woorden met uitspraak.