De twaalf druiven: oud en nieuw in Spanje

Met oud en nieuw eten Spanjaarden om middernacht twaalf druiven: één bij elke klokslag. Wie alle twaalf op heeft voor de laatste slag, heeft volgens de traditie een jaar lang geluk. Het heet tomar las uvas, de druiven nemen. De druiven zelf heten las uvas de la suerte: de geluksdruiven. Op deze pagina lees je hoe het gaat, waar het vandaan komt, wat Spanjaarden nog meer doen op oudejaarsavond en welke Spaanse woorden erbij horen.

Hoe gaat het eten van de twaalf druiven?

Op oudejaarsavond, Nochevieja, kijkt bijna heel Spanje om middernacht naar de televisie. Daar zie je de klok op de Puerta del Sol in Madrid, op het gebouw van de Real Casa de Correos. Iedereen heeft een schaaltje of bakje met twaalf druiven klaar.

1. Eerst de kwartslagen. Voor de twaalf slagen klinken vier dubbele slagen: los cuartos. Dan nog niet eten. Wie hier al begint, heeft zijn druiven te vroeg op. Dat overkomt elk jaar wel iemand. Het is een vaste grap.
2. Dan de twaalf slagen, las campanadas. Bij elke slag eet je één druif. Er zitten maar een paar seconden tussen, dus je moet snel kauwen.
3. Daarna proosten. Na de laatste slag omhelst iedereen elkaar met ¡Feliz Año Nuevo! en gaat de cava open.

Elke druif staat voor een maand. Lukt het niet om alle twaalf op tijd op te eten, dan zeggen mensen lachend dat je in die maanden pech hebt. Supermarkten verkopen daarom bakjes met twaalf kleine druiven, vaak al gepeld en zonder pitjes.

Waar komt de traditie vandaan?

Het bekendste verhaal gaat over 1909. Druiventelers in de streek rond Alicante hadden toen een grote oogst over. Ze verkochten die als uvas de la suerte, druiven voor geluk bij de jaarwisseling. Of dat echt het begin was, weten historici niet zeker. Er zijn ook verhalen over Madrilenen die eind negentiende eeuw al druiven aten op de Puerta del Sol, als grap op de rijke families die dat thuis met champagne deden.

Zeker is dat de gewoonte in de twintigste eeuw in heel Spanje bekend werd, zeker toen de televisie de klokslagen vanaf de Puerta del Sol ging uitzenden. Ook nu komen veel van de druiven uit de vallei van de Vinalopó, bij Alicante.

Oud en nieuw in Spanje: zo verloopt de avond

Oudejaarsavond begint in Spanje met een uitgebreid diner met familie, vaak met schaal- en schelpdieren, vlees of lam en daarna turrón. Rond half twaalf zet iedereen de televisie aan. Na de druiven gaan veel jongeren de deur uit naar een feest, een fiesta de Nochevieja, dat tot de ochtend kan duren. Wie dan nog wakker is, eet op 1 januari bij het ontbijt chocolate con churros: dikke warme chocolade met gefrituurde deegstengels.

Nog een paar gewoontes:

• Rood ondergoed. Veel Spanjaarden dragen op oudejaarsavond rood ondergoed, voor geluk in het nieuwe jaar. Je krijgt het vaak cadeau.
• Een gouden ring in het glas. Sommigen doen een gouden ring of sieraad in hun glas cava als ze proosten.
• Met de rechtervoet beginnen. Empezar el año con buen pie betekent het jaar goed beginnen. Sommigen zetten na de laatste slag letterlijk eerst hun rechtervoet neer.

Op de Puerta del Sol zelf staan elk jaar duizenden mensen. De laatste jaren mag er maar een beperkt aantal mensen op het plein, dus wie erheen wil, moet ruim op tijd zijn.

Lees en test jezelf: Nochevieja en casa

Lees de tekst in eenvoudig Spaans (niveau A2) en beantwoord daarna de vragen.

Me llamo Lucía y vivo en Valencia. En Nochevieja cenamos en casa de mis abuelos. Mi abuela prepara gambas y cordero, y de postre comemos turrón.

A las doce menos cuarto ponemos la tele. Mi madre reparte las uvas: doce para cada uno. Primero suenan los cuartos y mi hermano pequeño siempre empieza demasiado pronto. Luego llegan las doce campanadas y comemos una uva con cada una. Es difícil, porque hay que comer muy rápido.

Después brindamos con cava y nos damos besos y abrazos. «¡Feliz Año Nuevo!», dice mi abuelo. Más tarde salgo con mis amigos a una fiesta. Volvemos a casa por la mañana y desayunamos chocolate con churros.

Lees verder

• Kerst in Spanje, van de kerstloterij tot Driekoningen.
• Fijne feestdagen en gelukkig nieuwjaar in het Spaans: de wensen met uitspraak.
• Goede voornemens in het Spaans, voor als het nieuwe jaar begonnen is.
• Feestdagen in Spanje: alle vrije dagen en wat er binnenkort is.